Tijdens mijn zoektocht naar de herkomst van de Henninger-stamvader in Indië liep ik tegen het gat tussen de VOC en het KNIL aan. Blijkbaar was mijn overgrootvader in november 1802 op Java aangekomen. Dat was na de VOC (1799) en vóór het KNIL (1814). Scheepstijdingen zijn bovendien pas vanaf 1815, via de Regeringsalmanak, makkelijk te vinden.
Aangespoord door de heer Peter Smith uit Venlo, die wist te vertellen dat er tijdens de Bataafse Republiek wel degelijk scheepvaart plaatsvond tussen Europa en Indië — vaak noodgedwongen met “neutrale” schepen — ben ik blijven zoeken. Via een uitgave van de Nederlandse Vereniging voor Zeegeschiedenis kwam ik uit bij een eskader van zes transportschepen en drie fregatten dat tijdens de Vrede van Amiens (1802–1803) vanuit La Rochelle naar Indië voer.
Aan boord waren bijna 800 soldaten: militairen die lichte vergrijpen hadden gepleegd, Duitse deserteurs en Oostenrijkse krijgsgevangenen. Ook reisden er twee vrouwen mee en werden onderweg twee baby’s geboren. Via een verwijzing naar een proefschrift uit 1988 vond ik vervolgens enkele interessante bronnen in het Nationaal Archief. Een hoop geschiedenis om later verder uit te zoeken, maar voor nu een provisorisch overzicht voor iedereen die op zoek is naar de ontbrekende schakel. Johan Henninger heeft in ieder geval aangegeven dat hij uit Oostenrijk kwam.
De heer Smith dacht dat onderstaande lijsten een mooi indexeringsproject voor de IGV zouden kunnen zijn.
Achtergrondliteratuur
- Tijdschrift voor zeegeschiedenis, jaargang 14, nummer 1, mei 1995. Een kentering in de gezondheid aan boord. Bataafse vloten naar Oost- en West-Indië, 1802. F.N. Groustra en J.R. Bruijn.
- Van compagnie naar koopvaardij. De scheepvaartverbinding van de Bataafse Republiek met de koloniën in Azië 1795–1806. Dr. E.S. van Eyck van Heslinga, 1988, De Bataafsche Leeuw, Amsterdam / Stichting Hollandse Historische Reeks, ’s-Gravenhage.
Archief Raad voor Aziatische Bezittingen en Etablissementen
Nationaal Archief, Den Haag, Raad der Aziatische Bezittingen, nummer toegang 2.01.27.02, inventarisnummer 120. Betreft de jaren 1802 en 1803.
Dia 275
Lijst der Zeedert 1798 uit Nederland alhier aangekomen Politieken Dienaaren tot adsistent ten inclusive.
208 koppen tezamen: naam, plaats van herkomst, functie — onder andere boekhouder, assistent en onderkoopman — jaar van aankomst en het schip waarmee zij kwamen.
Dia 280
Lijst van de onderstaande Zeevaerende officieren en het getal der koppen onderofficieren en Gemeenen met diverse scheepen alhier zijn aangekomen.
Naam en plaats van herkomst van de opperofficieren; van onderofficieren en gemenen alleen aantallen. 26 namen.
Dia 282
Lijst van de ondertenoemene opper- en der officieren gemeene Militaire als … met ondertemeldene Scheepen alhier gearriveerd zijn.
Namen van officieren vanaf tweede luitenant en hoger; van de overigen alleen aantallen. 33 namen.
Dia 284
Lijst der Zeedert 1790 uit Nederland alhier aangekomen chirugrijns.
Naam, plaats van herkomst, jaar en schip van aankomst. 56 koppen tezamen.
Dia 286
Lijst van de Ondertenoemene Zeevaarenden met diverse Scheepen op de uitreise Absent bevonden Zijn.
Naam, functie, datum en schip dat zij voor de terugreis gemist hebben. 8 koppen tezamen.
Dia 287
Lijst van de Ondertemeldene Ambagtslieden dewelke met diverse Scheepen alhier zijn aangekomen.
17 koppen tezamen; geen namen vermeld.
Dia 289
Lijst van de ondertenoemene Zeevaerenden met dezer te Scheepen ook d uitreise en aan de Caab in ’t Hospitaal komen te overlijden.
26 namen, functies, schepen en data.
Archief Comptabiliteit van de Oost-Indische Bezittingen, 1795–1813
Nationaal Archief, Den Haag, Comptabiliteit Oost-Indië, nummer toegang 2.01.27.06, inventarisnummers 169–192 (III Bureau van de monstering).
De inventarisnummers 171–178 betreffen 788 namen, plaats van herkomst en contract van de expeditie vanuit La Rochelle.